İçindekiler
ARALARINDA EVLENME YASAĞI BULUNAN KİŞİLER
A-Genel Olarak
Evlilik, bir kadın ve bir erkeğin aile kurmak, yaşamlarını beraber geçirmek amacıyla önceden belirlenmiş hukuk kurallarına uygun olarak bir araya gelmeleridir. Evliliğin geçerli olabilmesi için hukuk düzenin belirlemiş olduğu kurallara uygun olarak yapılması gerekmektedir.
Daha önceki yazımızda da ayrıntılarıyla değindiğimiz üzere bir kişinin evlenebilmesi için kanunda belirlenmiş olan evlenme yaşını doldurması gerekmektedir. Zira kişinin evlenebilmesi için belirli bir olgunluk çağına erişmesi gerekir. Bunun için de kişinin Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) belirlediği bir yaşa erişmesi gereklidir. Bir şahsın evlenme akti yapmasının yani evlenmesinin mümkün olduğu yaşa evlenme yaşı denir. Evlenme yaşına gelmiş kişi evlenme rüştüne, evlenme ehliyetine sahiptir.
Bir kişi kanunda belirlenen evlenme yaşını doldurmadıkça evlenemez. Türkiye’de evlenme yaşı kaçtır? Kadın, erkek kaç yaşına geldiğinde evlenebilir?
Ülkemizde evlenme yaşı 17’dir. TMK’nun 124/1. maddesine göre “Erkek veya kadın onyedi yaşını doldurmadıkça evlenemez.” Kanunumuz kadın-erkek ayrımı yapmaksızın her iki cins için de evlenme yaşını 17 olarak belirlemiştir. Kadın ve erkekler için belirlenmiş olan olağan evlenme yaşı 17’dir.
Bir de Kanunda olağanüstü evlenme yaşı düzenlenmiştir. Olağanüstü bir durumun veya çok önemli bir sebebin bulunması halinde 17 yaşını doldurmamış kişilerin de evlenmesine olanak tanınmıştır. Henüz evlenme yaşını doldurmamış ama evlenmesi zorunlu hale gelmiş küçüğün evlenmesine izin verilerek küçüğün korunması amaçlanmıştır.
TMK’nun 124/2. maddesine göre “Ancak, hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple onaltı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir”. Olağanüstü evlenme yaşı hem kadın hem de erkek için 16’dır. 16 yaşını doldurmamış birinin hiçbir şekilde evlenmesi mümkün değildir.
Ancak evlenme yaşını doldurmuş, evlenme ehliyetine sahip olmuş olsalar bile bazı kişilerin aralarındaki akrabalık (hısımlık) nedeni ile evlenmeleri mümkün değildir. Yani bazı kişiler arasında evlenme yasağı, evlenme engeli bulunmaktadır.
Bu husus TMK’nun 129. maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir: “ Aşağıdaki kimseler arasında evlenme yasaktır: 1. Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında, 2. Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında, 3. Evlât edinen ile evlâtlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında”
Kanunda aralarında evlenme yasağı bulunan kişiler 3 gruba ayrılmıştır. Bunlar;
-Kan hısımlığı nedeniyle aralarında evlenme yasağı bulunan kişiler
-Kayın hısımlığı nedeniyle aralarında evlenme yasağı bulunan kişiler
-Evlatlık ilişkisi nedeniyle aralarında evlenme yasağı bulunan kişilerdir.
1-Kan Hısımlığı Nedeniyle Aralarında Evlenme Yasağı (Engeli) Bulunan Kişiler
Kan hısımlığının (akrabalığının) ne olduğu TMK’nun 17. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre “Kan hısımlığının derecesi, hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belli olur. Biri diğerinden gelen kişiler arasında üstsoy-altsoy hısımlığı; biri diğerinden gelmeyip de, ortak bir kökten gelen kişiler arasında yansoy hısımlığı vardır.” Yani kan hısımlığı doğumla, birbirinden ya da ortak soydan gelen kişiler arasındaki hısımlıktır.
Kanunda belirlenmiş olan bazı yakın akrabalar arasında evlenme yasaktır. TMK’nun 129. maddesinin 1/1. bendine göre “Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında” evlenmek yasaktır.
Burada üstsoy ile altsoydan kastedilen; bir kişinin anne – babası ile, büyük anne – büyük babası ile, çocukları ile, torunları ile evlenmesi yasaktır.
Bir kişinin kardeşleri ile evlenmesi yasaktır.
Bir kişinin amcası, dayısı, teyzesi, halası ile evlenmesi yasaktır.
Bir kişinin yeğenleri ile yani kardeşinin çocukları ile evlenmesi yasaktır.
2-Kayın Hısımlığı Nedeniyle Aralarında Evlenme Yasağı (Engeli) Bulunan Kişiler
Kayın hısımlığının (akrabalığının) ne olduğu TMK’nun 18. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre “Eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları, aynı tür ve dereceden kayın hısımları olur. Kayın hısımlığı, kendisini meydana getiren evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmaz.” Yani kayın hısımlığı, evlenme nedeniyle oluşan, bir kişinin eşinin kan hısımları ile olan akrabalık bağıdır. Örneğin bir şahsın eşinin annesi yani kayınvalidesi o şahsın üstsoy kayın hısımı olur.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, taraflar arasındaki evlilik sona erse bile kayın hısımlığının sona ermeyeceğidir. Yani eşler boşansa, aralarındaki evlilik herhangi bir nedenle sona erse bile kayın hısımlığı sona ermeyeceğinden kanunda belirlenmiş olan kayın hısımları arasında bulunan evlenme yasağı devam edecektir.
TMK’nun 129. maddesinin 1/2. bendine göre “Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında” evlenmek yasaktır.
Burada kastedilen; eşler arasındaki evlilik sona ermiş olsa bile, kadın eski eşinin üstsoy ve altsoyu ile yani babası, büyükbabası, oğlu, torunu ile evlenemez. Benzer şekilde erkek de eski eşinin üstsoy ve altsoyu ile yani annesi, büyük annesi, kızı, torunu ile evlenemez.
Ancak aralarındaki evlilik sona ermiş olan kişilerin birbirlerinin kardeşleriyle, amca, dayı, teyze, halasıyla ve yeğenleriyle evlenmeleri yasak değildir. Yani boşanan erkek, baldızıyla, eski eşinin teyzesiyle halasıyla yeğeniyle evlenebilir. Benzer şekilde boşanan kadın, kayınbiraderiyle, eşki eşinin amcasıyla dayısıyla yeğeniyle evlenebilir.
3-Evlatlık İlişkisi Nedeniyle Aralarında Evlenme Yasağı (Engeli) Bulunan Kişiler
Evlat edinme, mahkeme kararıyla evlat edinen ve evlat edinenler anasında kurulan hısımlıktır.
- maddesinin 1/3. bendine göre “Evlât edinen ile evlâtlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında” evlenmek yasaktır.
Burada kastedilen; evlat edinen ile evlatlık birbiriyle evlenemez. Evlat edinen, evlatlığın altsoyu yani çocuğu, torunu ve evlatlığın eşi ile evlenemez. Benzer şekilde evlatlık, evlat edinen altsoyu yani çocuğu, torunu ve evlat edinenin eşi ile evlenemez.
B- Evlenme Yasağı Bulunan Kişilerin Evlenmesi Durumunda Ne Olur?
Yukarıda belirtiğimiz kişiler arasında kesin evlenme yasağı bulunmaktadır. Yani bu kişilerin birbirleri ile evlenmeleri mümkün değildir. Ancak her nasılsa bu kişiler arasında evlilik gerçekleşmiş ise bu durumda ne olacaktır?
Evlenme yasağı bulunan kişiler arasında her nasılsa evlenme olmuşsa bu evlenme mutlak butlanla batıl olacaktır.
Mutlak butlan, bir işlemin kanunun emredici hükümlerine aykırı olması ve tarafların bu işlemi daha sonradan düzeltebilme imkanının bulunmamasıdır.
Açılan davada evlenmenin mutlak butlanla batıl olduğu tespit edildiğinde evlilik hakim kararı ile iptal edilecektir.
Evliliğin mutlak butlanla iptali davası belirli bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi olmaksızın her zaman açılabilir. Bu dava ilgililer tarafından açılabileceği gibi durumu öğrenen cumhuriyet savcısı tarafından da açılabilir.
Ankaranın başarılı ve deneyimli boşanma avukatlarından olan Avukat Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi olarak bu yazımızda, aralarında evlenme yasağı bulunan kişiler konusu ele alınmıştır. Tarafların hak kaybına uğramaması ve bu zorlu süreci daha iyi atlatabilmeleri için eşler arasındaki uyuşmazlıkların alanında uzman avukatlarla birlikte gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu aşamada Ankara Boşanma Avukatı Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi bilgi ve tecrübesiyle hukuki sorunlarınızın çözümünde danışmanınız ve desteğiniz olacaktır.