SOYBAĞININ REDDİ DAVASINI KİM AÇABİLİR?

1-Genel Olarak

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 285. maddesine göre; “Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır…”

Bu maddede babalık karinesine yer verilmiştir. Bu karineye göre; evlilik içinde doğan çocuğun babası koca, evlilik sona erdikten sonra 300 gün içinde doğan çocuğun babası ise eski koca olarak kabul edilmiştir.

Ancak kanunda yer alan babalık karinesi adi bir karinedir. Yani babalık karinesinin aksini ispatlanması mümkündür. Evlilik içinde doğsa bile çocuğun babasının kocadan başka bir erkek ya da evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğsa bile çocuğun babasının eski kocadan başka bir erkek olduğu ispatlanabilir. Bunun için babalık karinesinin çürütülmesi gerekmektedir.

Babalık karinesinin çürütülmesi sadece soybağının reddi davası açılarak yapılabilir. Yani kocanın ya da kadının tek taraflı beyanıyla soybağının değiştirilmesi mümkün değildir. Hatta kadınla kocanın, çocuğun soybağına ilişkin aralarında yapacağı anlaşma dahi geçerli değildir, böyle bir anlaşma-uzlaşmayla da soybağı değiştirilemez.

2-Soybağının Reddi Davasında Davacı

Soybağının reddi davasını açma hakkına sahip olan kişi yani davacı kimdir? Soybağının reddi davasını kim açabilir?

Soybağının reddi davasını açmaya hakkı olan kişiler; koca, çocuk, baba olduğunu iddia eden kişi ve ilgililerdir.

a-Koca

TMK’nun 286. maddesine göre “Koca, soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava ana ve çocuğa karşı açılır…”

Soybağının reddi davasını açmaya hakkı olan kişilerin başında koca gelir. Zira nüfus kayıtlarında baba olarak gözüken koca, çocuğun babasının kendisi olmadığını iddia ediyorsa soybağının reddi davası açabilir ve bu iddiasını ispatladığı takdirde artık nüfus kayıtlarında çocuğun babası olarak gözükmez, çocuk ile arasındaki soybağı sonlanmış olur.

Soybağının reddi davasını açma hakkı, şahsa sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Yani bu davanın koca tarafından bizzat açılması gerekir.

Eğer koca ayırt etme gücüne sahip değilse bu davayı onun adına (yerine) yasal temsilcisi ya da atanacak bir kayyım açamaz.

Ancak koca ayırt etme gücünü soybağının reddi davası açtıktan sonra kaybetmişse bu durumda yasal temsilcisi davaya devam edebilir.

Koca kısıtlı olsa dahi ayırt etme gücüne sahipse yasal temsilcisinin iznini almadan soybağının reddi davası açabilir.

TMK’nun 289. maddesine göre “Koca, davayı, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır…”

Yani kocanın soybağının reddi davasını açması 1 yıllık hak düşürücü süreye tabi tutulmuştur. Bu 1 yıllık süre kocanın, doğumu ve baba olmadığını veya annenin hamile kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten itibaren başlar.

b-Çocuk

Soybağının reddi davasını çocuğun da açma hakkı bulunmaktadır.

TMK’nun 286. maddesine göre “…Çocuk da dava hakkına sahiptir. Bu dava ana ve kocaya karşı açılır.”

Çocuk nüfus kayıtlarında babası olarak gözüken kişinin gerçek babası olmadığını iddia ediyorsa bunu soybağının reddi davası açmak suretiyle ileri sürebilir.

Çocuk bu davayı reşit olduktan sonra açabilir. Çocuğun bu davayı açma süresi TMK’nun 289. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre “Çocuk, ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmak zorundadır. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.”

Yani çocuk soybağının reddi davası açmak istiyorsa reşit olduktan sonra 1 yıl içinde bu davayı açmalıdır. Bu süre içinde dava açmadığı takdirde çocuğun soybağının reddi dava açma düşer. Ancak gecikmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa ve bu haklı sebep ispat edilirse, bu sebebin ortadan kalkmasından itibaren 1 yıllık dava açma süresi işlemeye başlar.

Ergin olmayan çocuğun dava hakkı var mıdır? Evet vardır. Ergin olmayan çocuğa atanacak kayyım tarafından soybağının reddi davası açılabilir. Dava açmak için yine 1 yıllık süre söz konusudur. Kayyım, atama kararının tebliğinden itibaren 1 yıllık süre içinde bu davaya açmalıdır. Bu durum TMK’nun 291/2. maddesinde “…Ergin olmayan çocuğa atanacak kayyım, atama kararının kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl içinde soybağının reddi davasını açar…” şeklinde belirtilmiştir.

c- İlgililer

Soybağının reddi davasını açabilecek ilgililer kimdir? Soybağının reddi davasını ilgililer istediği zaman açabilir mi?

TMK’nun 291. maddesinde ilgililerin soybağının reddi davasını açma hakkı düzenlenmiştir. Bu maddeye göre “Dava açma süresinin geçmesinden önce kocanın ölmesi veya gaipliğine karar verilmesi ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hâllerinde kocanın altsoyu, anası, babası veya baba olduğunu iddia eden kişi, doğumu ve kocanın ölümünü, sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybettiğini veya hakkında gaiplik kararı alındığını öğrenmelerinden başlayarak bir yıl içinde soybağının reddi davasını açabilir….”

Yani soybağının reddi davasını açabilecek ilgililer; kocanın altsoyu, annesi, babası veya baba olduğunu iddia eden kişidir. Buradan da anlaşılmaktadır ki dava açabilecek ilgililer sınırlı tutulmuş, tüm mirasçılara bu davayı açma hakkı tanınmamıştır.

İlgililerin de soybağının reddi davasını açma hakkı sınırlıdır.

İlgililerin bu davayı açabilmesi için öncelikle kocanın ölmesi veya kocanın gaipliğine karar verilmesi ya da kocanın ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmesi gerekmektedir. Ayrıca bu durumların kocanın dava açma hakkı geçmeden olması lazımdır. Yani kocanın soybağının reddi davası açmak için süresi geçmemişse ve bu süre içinde ölmüşse veya gaipliğine karar verilmişse ya da ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmişse ilgililer dava açabilir. Eğer koca, soybağının reddi davası açmak için kendisine tanınan sürede bu hakkını kullanmamışsa artık ilgililerin bu davayı açma hakkı olmayacaktır.

İlgililerde soybağının reddi davasını ancak belirli bir süre içinde açabilir. Bu süre ilgililerin, doğumu ve kocanın ölümünü, sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybettiğini veya hakkında gaiplik kararı alındığını öğrenmelerinden itibaren1 yıldır.

3-Anne Soybağının Reddi Davası Açabilir Mi?

Kanunda anneye soybağının reddi davası açma hakkı tanınmamıştır. Yani anne çocuğunun babasının kocası olmadığını düşünse bilse bile soybağının reddi davası açamayacaktır.

4-Soybağının Reddi Davası Kime Karşı Açılır?

Soybağının reddi davasında davalı kimdir? Bu sorunun cevabı soybağının reddi davasını kimin açtığına göre değişir.

Çocuk tarafından açılan soybağının reddi davasında davalı anne ve kocadır.

Koca ve ilgililer tarafından açılan soybağının reddi davasında davalı anne ve çocuktur.

Ankaranın başarılı ve deneyimli boşanma avukatlarından olan Avukat Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi olarak bu yazımızda, soybağının reddi davasını kim açabilir konusu ele alınmıştır. Tarafların hak kaybına uğramaması ve bu zorlu süreci daha iyi atlatabilmeleri için eşler arasındaki uyuşmazlıkların alanında uzman avukatlarla birlikte gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu aşamada Ankara Boşanma Avukatı Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi bilgi ve tecrübesiyle hukuki sorunlarınızın çözümünde danışmanınız ve desteğiniz olacaktır.