SOYBAĞI NEDİR?

1-Genel Olarak

Soy, aynı atadan gelen kişilerin oluşturduğu topluluğa denir. Soybağı ise kişinin hangi soydan geldiğini yani kimin soyundan geldiğini gösteren bağdır.

Soybağı çocuk ile ana ve babası arasındaki doğal veya yapay hukuki bağı ifade eder.

Dolayısıyla soybağı bir kişinin kimin soyundan geldiğini gösteren bağ olup, belirli bir soya bağlılık anlamına gelir.

2-Çocuk İle Anne Arasında Soybağı Nasıl Kurulur?

Çocukla anne arasındaki soybağı doğal yol ve yapay yol olmak üzere iki yolla kurulabilir.

Çocuk ile anne arasında soybağı kurulmasının en doğal ve olağan yolu doğumdur. Bu kan bağına dayanan soybağı ilişkisidir. Yani anne çocuğunu doğurmakla aralarındaki soybağı ilişkisi kurulmuş olur. Bu nedenle çocukla anne arasındaki soybağının belirlenmesinde herhangi bir zorluk bulunmamaktadır. Zira çocuğu doğuran kadın annedir, bu aksi ispatlanamaz kesin karinedir.

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 282/1. maddesinde bu husus “Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur.” şeklinde belirtilmiştir.

Çocuk ile anne arasında yapay yolla kurulan soybağı ise evlat edinme suretiyle kurulan soybağıdır. Evlat edinme anından itibaren çocuk ile anne arasında soybağı ilişkisi kurulmaktadır.

3-Çocuk İle Baba Arasında Soybağı Nasıl Kurulur?

Çocuk ile anne arasındaki soybağının belirlenmesi kolay olsa da çocuk ile baba arasındaki soybağının belirlenmesi o kadar kolay değildir. Her ne kadar soybağının kurulmasında bazı durumlarda babalık karinesi mevcut olsa da bu aksi ispatlanabilen adi bir karinedir.

Çocuk ile anne arasındaki soybağı çocuğun doğduğu anda kurulmasına rağmen, çocuk ile baba arasındaki soybağı çocuk doğduğu anda kurulabileceği gibi çocuğun doğumundan daha sonra da kurulabilir.

TMK’nun 282/2-3. maddesine göre “Çocuk ile baba arasında soybağı, ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur. Soybağı ayrıca evlât edinme yoluyla da kurulur.”

Bu maddeden hareketle çocukla baba arasında 4 yolla soybağı kurulabilir. Bunlar; anne ile evlilik, tanıma, hakim kararı ve evlat edinmedir.

a-Anne İle Evlilik

Bu konuda çocuğun doğumu sırasında anne-babanın evli olup olmadığına göre hukuki durum değişmektedir.

Çocuk doğduğunda veya ana rahmine düştüğü sırada kadın ile erkek evli ise bu durumda doğan çocuğun babası koca olarak kabul edilir. Evlilik içinde doğan çocuğun lehine olarak kocanın baba olduğu yönünde babalık karinesi mevcuttur.

TMK’nun 285. maddesinde bu husus “Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır.” şeklinde belirtilmiştir.

Evlilik içinde doğan çocuğun babası kocadır. Nikah töreni yapıldıktan 1 gün sonra çocuk doğmuş olsa bile evlilik içinde doğduğundan çocuk ile koca arasında soybağı kurulur. Burada önemli olan çocuğun evlenme yapıldıktan sonra doğmasıdır.

Evlilik geçersiz olsa, butlanla batıl olsa dahi, bu evlilik içinde doğan çocuk yine evlilik içinde doğan çocuk statüsünde olacaktır. yani evlenmenin geçersizliği çocuğu evlilik dışında doğmuş çocuk haline getirmeyecektir.

Evlilik sona erdikten sonra 300 gün içinde doğan çocuğun babası da eski koca olarak kabul edilmektedir. Bu sürede doğan çocuğun evlilik içinde ana rahmine düştüğü kabul edilir. Zira tıbben gebelik süresi en fazla 300 gündür. Burada evliliğin ne şekilde sona erdiği önemli değildir. Boşanma, evliliğin iptali veya ölüm gibi nedenlerden hangisiyle sona ererse ersin sona erme tarihinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuğun babası eski eştir. Ancak çocuk 300 günlük süre geçtikten sonra doğarsa çocuğun babası eski eş olmayacaktır. Tabi ki çocuğun ana rahminde 300 günden fazla kaldığı tıbbi olarak ispatlanırsa yine eski koca ile çocuk arasında soybağı ilişkisi kurulacaktır.

Çocuk doğduktan sonra anne ve babanın evlenmesi durumunda da baba ile çocuk arasında soybağı ilişkisi kurulur. Burada evlilik dışında doğan çocuk anne ve babanın birbiriyle evlenmesi sonucu evlilik içinde doğmuş gibi kabul edilecektir.

b-Tanıma

Evlilik dışında doğan çocuğun babası, belirli makamlara kanunda belirtilen usullerle başvurarak çocuğun kendisinden olduğunu belirtmesi tanımadır. Yani tanıma, evlilik dışında doğan çocuğun kendisinden olduğuna ilişkin hukuki sonuçları olan bir açıklamadır. Çocuğun babası tarafından benimsenmesi, kabul edilmesidir.

Tanıma, şahsa sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Tanıma tek taraflı bir hukuki işlemle yapılan, yenilik doğurucu bir hukuki işlemdir.

Baba, çocuğu tanıdıktan sonra bu işleminden geri dönemez, vazgeçemez. Ancak babanın iradesini sakatlayan ya da ortadan kaldıran hallerin bulunduğu ispat edilirse tanımadan dönülebilir.

Tanıma, evlilik dışında doğan çocukla ilgili bir işlemdir. Evlilik içinde doğan veya evlilik içinde ana rahmine düşen bir çocuğun tanınması söz konusu olamaz. Bu çocukların ancak baba olarak gözüken kişi ile aralarındaki soybağı kaldırıldıktan sonra tanınması mümkündür. Yani tanınacak çocuğun hukuken bir babayla soybağı ilişkisinin mevcut olmaması gereklidir.

Tanımanın yapılabilmesi içir çocuk bakımından herhangi bir yaş sınırı yoktur. 18 yaşından küçük bir çocuk tanınabileceği gibi 40-50 yaşlarında bir kişi de babası tarafından tanınabilir.

Tanıma, geçmişe etkili olarak sonuç doğurmaktadır. Yani tanıma işlemi ne zaman yapılırsa yapılsın çocuk ile baba arasında doğduğu tarihten itibaren soybağı kurulmuş olur.

c-Hakim Kararı

Evlilik dışında doğan çocuğun babası kendi isteği ile çocuğu benimsemek isterse bunu tanıma yoluyla yapabilecektir. Ancak baba çocuğunu tanımak istemezse bu durumda açılacak babalık davası sonucunda verilecek babalık hükmü ile çocuğun soybağı hükmen belirlenecektir.

Babalık davası kabul edildiği takdirde çocuk ile baba arasındaki soybağı mahkeme hükmüyle kurulacaktır.

Babalık davasını açma hakkı hem anneye hem de çocuğa aittir. Anne ve çocuk ister birlikte isterse her biri tek başına bu davayı açabilir. Babalık davası açma hakkı 1 yıllık hak düşürücü süreye tabidir. Anne için bu süre çocuğun doğumundan itibaren başlar. Çocuk için ise bu süre çocuğa kayyım atanmışsa atama kararının kayyıma tebliğinden itibaren, kayyım atanmamışsa çocuğun reşit olduğu tarihten itibaren başlar.

d-Evlat Edinme

Çocuk ile baba arasında yapay yolla kurulan soybağı ise evlat edinme suretiyle kurulan soybağıdır. Evlat edinme anından itibaren çocuk ile baba arasında soybağı ilişkisi kurulmaktadır.

Ankaranın başarılı ve deneyimli boşanma avukatlarından olan Avukat Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi olarak bu yazımızda, soybağı nedir konusu ele alınmıştır. Tarafların hak kaybına uğramaması ve bu zorlu süreci daha iyi atlatabilmeleri için eşler arasındaki uyuşmazlıkların alanında uzman avukatlarla birlikte gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu aşamada Ankara Boşanma Avukatı Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi bilgi ve tecrübesiyle hukuki sorunlarınızın çözümünde danışmanınız ve desteğiniz olacaktır.