EVLAT EDİNMENİN ŞARTLARI

Evlat edinme, soybağının kurulması yollarından birisidir. Ancak evlat edinme, doğumla kendiliğinden oluşan soybağı gibi kan bağına dayanmaz. Bu nedenle evlat edinmeye yapay soybağı da denilmektedir.

Evlat edinme, evlat edinen ile evlat edinilen arasında sonradan kurulan soybağıdır.

Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) küçüklerin evlat edinilmesi ve erginler ile kısıtlıların evlat edinilmesi ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bu yazımızda küçüklerin evlat edinilmesi konusu ele alınacaktır.

Küçüklerin evlat edinilmesi için gerekli olan şartlar genel şartlar ve özel şartlar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

1-Genel Şartlar

TMK’nun 305. maddesinde evlat edinmenin genel şartları düzenlenmiştir. Bu maddeye göre “Bir küçüğün evlât edinilmesi, evlât edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması koşuluna bağlıdır. Evlât edinmenin her hâlde küçüğün yararına bulunması ve evlât edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi de gerekir.”

a-Küçüğe 1 Yıl Süreyle Bakılmış Ve Eğitilmiş Olması

Küçüğün evlat edinilebilmesi için ilk şart küçüğün evlat edinen tarafından 1 yıl sürüyle bakılmış ve eğitilmiş olmasıdır.

b-Evlat Edinme İşleminin Küçüğün Yararına Olması

Küçüğün evlat edinilebilmesi için ikinci şart, evlat edinme işleminin küçüğün yararına olmasıdır. Evlat edinmenin en önemli şartlarından birisi olan bu şart ile evlat edinme işlemi küçüğün yararına olmayacak ise evlat edinme işleminin engellenmesi amaçlanmıştır.

c-Evlat Edinenin Diğer Çocuklarının Yararının Zedelenmemesi

Küçüğün evlat edinilebilmesi için üçüncü şart ise, evlat edinme nedeniyle evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi gerekmektedir.

Öncelikle bu düzenlemeden açıkça çocuğu olan kişilerin de evlat edinmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

Burada evlat edinenin çocuklarının maddi veya manevi olarak her türlü yararlarının zedelenmemesi aranmamaktadır. Zira evlat edinme işlemi sonrasında elbette ki evlat edinenin çocuklarının maddi veya manevi bir kısım zararları zedelenecektir. Burada evlat edinenin çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi aranmaktadır.

2-Özel Şartlar

a-Birlikte Evlat Edinmede Gerekli Olan Şartlar

TMK’nun 306/1-2. maddesi gereğince “Eşler, ancak birlikte evlât edinebilirler; evli olmayanlar birlikte evlât edinemezler. Eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir.”

Bu madde gereğince kural olarak bir küçüğü ancak evli olan eşler birlikte evlat edinebilirler. Yani evli olmayan kişiler bir küçüğü birlikte evlat edinemezler. Buradan hareketle iki arkadaşın, iki sevgilinin, iki kardeşin bir küçüğü evlat edinmesi mümkün değildir.

Hatta kural olarak eşler ancak birlikte bir küçüğü evlat edinebilirler. Yani evli eşlerden erkek evlat edinmek istemese sadece kadının tek başına küçüğü evlat edinmesi mümkün değildir. Karı-kocanın küçüğü birlikte evlat edinmesi gereklidir, aksi takdirde evlat edinme işlemi yapılamaz.

Evli eşlerin bir küçüğü birlikte evlat edinebilmeleri için başkaca şartların da bulunması gereklidir.

Bunlardan birisi eşlerin en az 5 yıldan beri evli olmalarıdır. Eğer eşler en az 5 yıldan beri evli iseler herhangi bir yaş sınırı olmadan bir küçüğü evlat edinebilirler. Örneğin; 20 yaşında evlenen eşler 5 yıl sonra yani 25 yaşında bir küçüğü birlikte evlat edinebilirler.

5 yıldan beri evli olmaya alternatif bir şart ise eşlerin 30 yaşını doldurmuş olmalarıdır. Yani 30 yaşını doldurmuş olan eşler 5 yıldan daha az bir süre evli olsalar dahi birlikte evlat edinebilirler.

b-Tek Başına Evlat Edinmede Gerekli Olan Şartlar

Esas kuralın eşlerin birlikte evlat edinmesi olduğunu belirtmiştik. İstisnai durumlarda eşlerin tek başına evlat edinmesi de mümkündür.

Birinci istisna; eşlerin en az 2 yıldır evli olması veya eşin 30 yaşını doldurması durumunda diğer eşin çocuğunu evlat edinebilmesidir.

Bu durum TMK’nun 306/3. maddesinde “Eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlât edinebilir” şeklinde düzenlenmiştir.

İkinci istisna ise TMK’nun 307/2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre “Otuz yaşını doldurmuş olan eş, diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunluğu veya iki yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmemesi ya da mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması yüzünden birlikte evlât edinmesinin mümkün olmadığını ispat etmesi hâlinde, tek başına evlât edinebilir.”. Burada eşin birlikte evlat edinmesinin imkansız olduğu durumlar söz konusudur. 30 yaşını dolduran ve evlat edinmek isteyen eş ya diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olduğunu veya 2 yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmediğini yahut mahkeme kararıyla 2 yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşadığını ispat ederek tek başına evlat edinebilir.

Evli olmayan, bekar bir kişinin tek başına bir çocuğu evlat edinmesi mümkün müdür? Evli olmayan bekar bir kişi çocuk evlat edinebilir mi? TMK’nun 307/1. maddesindeki düzenleme ile evli olmayan bir kişinin de tek başına evlat edinmesi mümkün kılınmıştır. Ancak bu kişinin 30 yaşını doldurmuş olması zorunludur. Bu maddeye göre “Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuş ise tek başına evlât edinebilir”

c-Evlat Edinen İle Evlat Edinilen Arasında En Az 18 Yaş Farkı Bulunması Gerekliliği

Kanun gereği evlat edinen ile evlat edinilen arasında en az 18 yaş fark bulunmalıdır. Yani evlat edinilen evlat edinenden en az 18 yaş küçük olmalıdır. TMK’nun 308/1. maddesinde bu husus “Evlât edinilenin, evlât edinenden en az onsekiz yaş küçük olması şarttır” şeklinde düzenlenmiştir.

d-Küçüğün Rızası

TMK’nun 308/2. maddesine göre “Ayırt etme gücüne sahip olan küçük, rızası olmadıkça evlât edinilemez.”

Yani ayırt etme gücü bulunan küçüğün evlat edinme işlemine rıza gösterip göstermediği konusunda beyanının alınması gerekli olup ancak rızası var ise evlat edinme işlemi gerçekleşebilecektir.

e-Küçüğün Anne Babasının Rızası

TMK’nun 309/1. maddesi gereğince “Evlât edinme, küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir.”.

Yani küçüğün evlat edinilebilmesi için anne ve babasının rızasının alınması gereklidir. Rıza alınmadığı takdirde evlatlık ilişkisinin kaldırılması sonucu doğabilecektir. Küçüğün anne ve babasının rızasının aranmaması da bazı durumlarda söz konusu olabilmektedir. Bunu bir diğer yazımızda ayrıntısıyla ele almış bulunmaktayız.

f-Vesayet Dairelerinin İzni

TMK’nun 563/1-b.1 maddesi gereğince; evlat edinilmek istenilen küçük vesayet altında ise ancak vesayet makamı ve denetim makamının izni ile evlat edinilebilecektir.

Ankaranın başarılı ve deneyimli boşanma avukatlarından olan Avukat Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi olarak bu yazımızda, evlat edinmenin şartları konusu ele alınmıştır. Tarafların hak kaybına uğramaması ve bu zorlu süreci daha iyi atlatabilmeleri için eşler arasındaki uyuşmazlıkların alanında uzman avukatlarla birlikte gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu aşamada Ankara Boşanma Avukatı Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi bilgi ve tecrübesiyle hukuki sorunlarınızın çözümünde danışmanınız ve desteğiniz olacaktır.