BOŞANMA DAVASINDA MADDİ TAZMİNAT NASIL TALEP EDİLMELİDİR ?

AİLE HUKUKUNDA MADDİ TAZMİNAT NEDİR?

Maddi tazminat boşanma nedeni ile mevcut ve beklenen menfaatleri  zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu tarafın, kusurlu eşten talep edeceği tazminat türüdür. Maddi tazminat kavramının daha iyi anlaşılması için bu maddi tazminat kavramını özelliklerini konu alan diğer  yazımızın incelenmesi faydalı olacaktır.

“Mevcut menfaatlerin belirlenmesinde evliliğin taraflara sağladığı yararlar göz önünde bulundurularak tarafın maddi tazminatttalebi değerlendirilir. Evliliğin boşanma ile sona ermesi hâlinde taraflar birliğin sağladığı menfaatlerden ileriye dönük olarak faydalanamayacaklardır. Beklenen menfaatler ise evlilik birliği sona ermeseydi kazanılacak olan olası çıkarları ifade eder.” Yargıtay HGK    E. 2019/2-94  – K. 2022/52,  T. 25.1.2022

BOŞANMA DAVASINDA MADDİ TAZMİNATI KİM TALEP EDEBİLİR ?

Boşanma davasının davacısı olan eş maddi tazminat isteyebilir. Tabi ki aleyhine boşanma davası açılan eşinde karşı boşanma davası açmak veya ayrı bir boşanma davası açarak o davada ileri sürmek koşuluyla maddi tazminat istemesi de mümkündür.

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen yani boşanma yüzünden zarara uğrayacak kusursuz veya daha az kusurlu davacı eş açtığı boşanma davasında maddi tazminat isteminde bulunabilir.

Maddi tazminatın hukuki şartlarına dair diğer yazımız tamamlayıcı nitelikte olup konunun anlaşılması için incelenmesi faydalı olacaktır.

MADDİ TAZMİNAT KİMDEN TALEP EDİLEBİLİR ?

Boşanma davasını açan eş boşanma davasının davalısı olan eşten maddi tazminat isteyebilir.

Boşanma kararıyla birlikte hakim maddi tazminata karar vermiş ve boşanma kararı kesinleştikten sonra lehine maddi tazminata hükmedilen eş ölmüşse mirasçıları diğer eşten maddi tazminatın ödenmesini talep edebilir. Çünkü maddi tazminat mirasçılara geçebilen bir haktır.

Ancak eş boşanma davası sırasında maddi tazminat talep etmeden ölmüşse mirasçıların maddi tazminat talep etmeleri mümkün değildir.

Boşanma kararı kesinleştikten sonra maddi tazminat ödemeye mahkum edilen eş ölmüşse bu durumda diğer eşin maddi tazminat isteme hakkı son bulacaktır.

BOŞANMA DAVASINDA MADDİ TAZMİNAT NE ŞEKİLDE TALEP EDİLİR ?

Boşanma davası sırasında maddi tazminatın hak kaybına neden olmamak adına  usulüne uygun olarak ileri sürülmesi gerekmektedir.

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 174/1. maddesine göre “Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.”

Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere hakimin maddi tazminata karar verebilmesi için maddi tazminat talebinin şartlarının olmasının yanında bu yönde bir talebin, isteğin de olması gerekmektedir.

Maddi tazminat talebi yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. Maddi tazminat istemi yazılı olarak dava dilekçesinde veya karşı dava dilekçesinde ileri sürülebileceği gibi duruşmada sözlü olarak da dile getirilebilir.

Eğer maddi tazminat istemi duruşmada sözlü olarak yapılmış ise bu durumun duruşma tutanağına geçirilmesi ve beyanının imzalanması zorunludur.

Yani eş boşanma davası açarken maddi tazminat talebinde bulunmazsa hakim kendiliğinden maddi tazminata hükmedemez.

Dava açarken veya dava devam ederken eşler maddi tazminat istemediklerini açıkça belirtmişlerse veya maddi tazminat isteminde bulunup sonradan vazgeçtiklerini belirtmişlerse ya da hiç maddi tazminat isteminde bulunmamışlarsa hakim kendiliğinden maddi tazminata karar veremeyecektir. Bu konuda hakim taleple bağlıdır.

BOŞANMA DAVASINDA MADDİ TAZMİNAT NE KADAR TALEP EDİLMELİDİR ?

Boşanma davasında maddi tazminat olarak talep edilen tutar hakimin karar vereceği tutar yönünden üst sınırdır. Hakim talep tutarını aşmamak üzere tarafların kusur durumu ile ekonomik durumlarını gözeterek bir karar verecektir. Uygulamada boşanma davasında maddi tazminatın harca tabi olmaması nedeni ile yüksek tutarlar talep edilmektedir. Fakat talebin yüksekliği, hakimin tarafların kusur durumu ile ekonomik durumlarını gözeterek karar vereceği gerçeğini değiştirmemektedir.

BOŞANMA DAVASINDA MADDİ TAZMİNAT NE ZAMAN TALEP EDİLİR?

Boşanma davası sırasında maddi tazminatın ne zaman talep edilebileceği önem arz etmektedir. Zira hak kaybına neden olmamak adına maddi tazminatın süresinde ileri sürülmesi gerekmektedir.

Burada bahsedilen maddi tazminat boşanma davasının eki (ferisi) niteliğinde olan maddi tazminattır. Boşanma dışındaki bir nedenden dolayı istenen maddi tazminat ise eşten istense dahi boşanma davasının eki niteliğini taşımaz ve boşanma davası ile birlikte ileri sürülemez.

Boşanma davasından önce veya boşanma davası sırasında eşlerin maddi tazminat ödenmesi ve miktarı konusunda anlaşmaları mümkündür. Bu durumda tarafların anlaşmaları doğrultusunda hakim maddi tazminata karar verecektir.

Ayrıca davacı eşin maddi tazminat talebinin davalı eş tarafından kabul edilmesi durumunda da hakim maddi tazminat ödenmesine karar verecektir.

Eğer boşanma davası açarken davacı maddi tazminat talebi hakkını saklı tutmuş ise hakim maddi tazminata karar veremeyecektir. Ancak belirtmek gerekir ki hakim burada maddi tazminat talebinin de reddine karar vermeyecektir. Zira davacının sonradan maddi tazminat talep etme hakkı saklı tutulmuştur.

Boşanma davası sona erdikten sonra yani boşanma davasından sonra açılacak bir dava ile de maddi tazminat isteminde bulunulması mümkündür. Yani davacı eş boşanma davası ile birlikte veya boşanma kararı verildikten sonra ayrı bir dava ile de maddi tazminat talebinde bulunabilir. Bu karar davacı eşe aittir.

Ancak boşanma davası reddedildiği takdirde davacının maddi tazminat istemi de sonuçsuz kalacaktır. Zira maddi tazminat istemi boşanma davasının eki niteliğindedir, yani boşanma davasına bağlıdır. Boşanmaya karar verilmemişse boşanma nedeniyle maddi tazminata karar verilmesini de mümkün değildir.

Maddi tazminat isteminin boşanmaya bağlı olmasının doğal sonucu olarak hükmedilen maddi tazminatın ödenmesi boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte istenebilir. Hakim boşanmayla birlikte maddi tazminata hükmetmiş ise de boşanma kararı kesinleşmeden maddi tazminatın ödenmesi istenemez.

Belirtmek gerekir ki her kabul edilen boşanma davasında talep edilse dahi maddi tazminat verilmesi zorunlu değildir. Boşanma kararıyla birlikte maddi tazminata hükmedilebilmesi için maddi tazminat talebinin koşullarının bulunması gereklidir. Yani hakim boşanmaya karar verse bile maddi tazminat koşullarının oluşmadığını belirterek maddi tazminat talebini reddedebilir.

Davacı eş maddi tazminat talebinde bulunurken ne kadar maddi tazminat istediğini belirtmek zorundadır. Yani maddi tazminat istemi belli olmalıdır. Zira hakim taleple bağlı olup talepten daha azına hükmedebilse de talepten daha fazlasına hükmedemez.

Dava dilekçesinde belirli bir miktar maddi tazminat talep edildikten sonra davacı maddi tazminat talebini artıramaz. Sadece ıslahla maddi tazminatın miktarının artırılması mümkündür. Davacının ıslahla maddi tazminat talebini artırması durumunda ayrıca bir harç yatırmasına gerek yoktur.

Maddi tazminata karar verilebilmesi için isteğin süresi içinde yapılmış olması gereklidir. Zira süresi içerisinde talep edilmeyen maddi tazminat talebi ya dikkate alınmayacaktır ya da reddedilecektir.

Maddi tazminat talebi boşanma davası açılırken dava dilekçesinde istenebilir. Eğer maddi tazminat dava dilekçesinde istenmemiş ise dilekçeler teatisi sırasında istenilebilir. Eğer maddi tazminat talebi dilekçeler teatisi sırasında da istenmemiş ise ön inceleme duruşmasında ancak karşı tarafın açık muvafakati ile istenebilir. Bu sürçlerde talep edilemeyen tazminat ıslah yoluyla yargılama devam ederken talep edilebilir.

En nihayetinde boşanma kararının kesinleşmesinden sonra 1 yıl içinde maddi tazminat talebinin ileri sürülmesi mümkündür. 1 yıllık süre zamanaşımı süresi olup davalı tarafından zamanaşımı ileri sürülmedikçe hakim tarafından bu husus kendiliğinden dikkate alınmayacaktır.

Boşanma kararı kesinleştikten sonra ayrı bir dava ile istenilen maddi tazminat talebinde, davaya bakan mahkeme, kesinleşmiş boşanma kararının gerekçesini incelemesi ve göz önünde bulundurması gerekmektedir. Zira kesinleşen boşanma kararında eşlerin kusurları tespit edilmiştir ve tazminat davasına bakan mahkeme kesinleşmiş boşanma kararında tespit edilen kusurlarla bağlıdır. Bu kusurlar maddi tazminatın ve miktarının belirlenmesinde rol oynayacaktır.

Ancak kesinleşmiş boşanma kararında herhangi bir kusur tespiti yapılmamışsa tazminat davasına bakan mahkeme kusur tespiti yapacaktır.

BOŞANMA DAVASINDA MADDİ TAZMİNAT TALEBİNDE HARÇ ÖDENİR Mİ ?

Boşanma davasında tazminat talepleri boşanmanın ferisi niteliğindedir. Bu niteliği nedeni ile tazminat talepleri harca tabi değildir. Maddi tazminat talebinin yargılama sürecinde ıslahı yani artırılması da harç yatırılmasını gerektirmemektedir. Boşanma davasından sonra ayrıca açılan tazminat davasında ise durum farklı olup tazminat talepleri harca tabi olacaktır.

YABANCI MAHKEME TARAFINDAN VERİLEN BOŞANMA KARARINDAN SONRA TÜRK MAHKEMELERİNDE TAZMİNAT NASIL TALEP EDİLİR ?

Bu durumda yabancı mahkeme tarafından verilen kesinleşmiş boşanma kararının Türkiye’de sonuç doğurması için yabancı mahkeme kararının tanınması veya tenfizi gereklidir. Yabancı mahkeme kararının tanımasına veya tenfizine karar verilmeden boşanmaya bağlı olan maddi tazminat isteminde bulunulamaz.

Yabancı mahkeme kararının tenfizine karar verildiğinde yabancı mahkeme kararında tespit edilen kusur durumu artık Türk Mahkemelerini bağlayacaktır. Yani hakim bu kusur durumuna göre maddi tazminat ve miktarını belirleyecektir. yabancı mahkeme kararında kusur durumu belirlenmemiş ise Türk Mahkemesi tazminat talepli dava içerisinde bu kusur durumunu belirleyecektir. Bu şekilde ayrı bir dava ile Türk Mahkemelerinde açılan tazminat davalarında maddi tazminat talebindeki 1 yıllık zamanaşımı süresi tanıma veya tenfiz kararının kesinleşmesi tarihinden itibaren başlayacaktır.

Ankaranın başarılı ve deneyimli boşanma avukatlarından olan Avukat Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi olarak bu yazımızda, boşanma davasında maddi tazminat nasıl ve ne zaman talep edilir ele alınmıştır. Tarafların hak kaybına uğramaması ve bu zorlu süreci daha iyi atlatabilmeleri için eşler arasındaki uyuşmazlıkların alanında uzman avukatlarla birlikte gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu aşamada Ankara Boşanma Avukatı Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi bilgi ve tecrübesiyle hukuki sorunlarınızın çözümünde danışmanınız ve desteğiniz olacaktır.