MUTLAK BUTLAN SEBEBİYLE EVLİLİĞİN İPTALİ

1-Genel Olarak

Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) belirtilen nedenlerin bulunması evliliğin iptal edilmesi sonucunu doğuracaktır. TMK’da belirtilmeyen nedenler dışında başka bir nedenle evliliğin iptaline karar verilmesi mümkün değildir.

Boşanma ile evliliğin iptali kavramları farklı kavramlardır. Aynı şekilde boşanma davası ve evliliğin iptali davası farklı davalardır.

Evliliğin iptali davası mutlak butlan veya nisbi mutlan sebeplerine dayanılarak açılabilir. Evliliğin butlanı yasal evlenme engelleriyle ilişkilidir.

Bu yazımızda evlenmenin mutlak butlan nedeniyle iptali konusuna değineceğiz.

2-Evlenmenin Mutlak Butlanla Batıl Olması Nedenleri Nelerdir?

TMK’nun 145. maddesindeki düzenleme şu şekildedir:

“Aşağıdaki hâllerde evlenme mutlak butlanla batıldır:

1. Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması,
2. Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması,
3. Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması,
4. Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunması.”

TMK’nun 145. Maddesindeki düzenlemeye göre evliliğin mutlak butlanla batıl olmasına neden olan 4 neden belirtilmiştir. Maddede sayılan bu 4 neden dışında başka bir sebep evliliğin mutlak butlanla batıl olması sonucunu doğurmaz ve bu nedene dayanılarak evliliğin iptalini talep etme hakkı vermez.

a- Eşlerden Birinin Evlenme Sırasında Evli Bulunması

Evli olan bir kişi yeniden evlenemez. Yeniden evlenmek isteyen kişinin önceki evliliğinin sona ermiş olması gerekmektedir.

Evli olan bir kişi her nasılsa yeniden evlenmiş ise ikinci evlilik mutlak butlanla batıl olacaktır ve evlilik mahkeme kararıyla iptal edilecektir. Ancak bu ikinci evlilik, hakimin evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptaline ilişkin kararına kadar geçerliliğini koruyacaktır.

b- Eşlerden Birinin Evlenme Sırasında Sürekli Bir Sebeple Ayırt Etme Gücünden Yoksun Bulunması

Ayırt etme gücü; bir kimsenin eylem ve isteklerinin nedenini ve sonuçlarını kavraması ve bunlara uygun hareket edebilmesidir.

TMK’nun 125. maddesi gereğince; “ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez.”

Herhangi bir sebeple sürekli olarak ayırt etme gcünden yoksun olan bir kişi evleneme, her nasılsa evlendi ise evliliği mutlak butlanla batıl olur, geçersizdir. Evlilik mahkeme kararıyla iptal edilecektir. Ancak bu evlilik, hakimin evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptaline ilişkin kararına kadar geçerliliğini koruyacaktır.

Evliliğin iptaline ilişkin davayı; sağlıklı eş, ilgililer ve cumhuriyet savcısı açabilir.

Ayırt etme gücünün yeniden kazanıldığı yani kişinin iyileştiği bir durum var ise bunun sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi, ispatlanması zorunludur,

Sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olan bir kişi evlendikten sonra iyileştiyse, ayırt etme gücünü geri kazandıysa ve bu durum sağlık kurulu raporu ile tespit edildiyse artık evliliğin mutlak butlanla iptali istenemeyecektir. Bu durum evliliğin nisbi butlanına ilişkin bir neden olacaktır. Bu durumda evliliğin iptalini talep hakkı karı veya kocaya aittir.

c-Eşlerden Birinde Evlenmeye Engel Olacak Derecede Akıl Hastalığı Bulunması

TMK’nun 133. maddesine göre; “Akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbi sakınca bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler.”

Kişinin evlenmeye engel derecede akıl hastalığının bulunması durumunda evlenmesi mümkün değildir.

Akıl hastalığının hem evlenmeye engel derecede olması hem de bunun resmi sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi lazımdır.

Her nasılsa evlenmeye engel derecede akıl hastalığı bulunan kişi evlenmiş ise evliliğin mutlak butlan nedeniyle iptal edilmesi mümkündür. Bu davayı sağlıklı eş, ilgililer ve cumhuriyet savcısı açabilecektir. Evlilik mahkeme kararıyla iptal edilecektir. Ancak bu evlilik, hakimin evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptaline ilişkin kararına kadar geçerliliğini koruyacaktır.

Evlilik gerçekleştikten sonra akıl hastalığı bulunan eş iyileşmiş ve bu durum sağlık kurulu raporu ile kanıtlanmışsa belirtilen kişiler artık mutlak butlan nedeniyle evliliğin iptalini isteyemeyecektir. Sadece akıl hastalığı iyileşen eş evliliğin mutlak butlanla iptalini talep edebilir.

d- Eşler Arasında Evlenmeye Engel Olacak Derecede Hısımlığın Bulunması

Kanunda belirlenmiş olan bazı yakın akrabalar arasında evlenme yasaktır.

TMK’nun 129. maddesi şu şekildedir; “ Aşağıdaki kimseler arasında evlenme yasaktır: 1. Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında, 2. Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında, 3. Evlât edinen ile evlâtlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında”

Yakın akrabalık, hısımlık nedeniyle aralarında evlenme engeli olan kişilerin evlenmesi durumunda bu evlilik mutlak butlanla batıldır, geçersizdir. Evlilik mahkeme kararıyla iptal edilecektir. Ancak bu evlilik, hakimin evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptaline ilişkin kararına kadar geçerliliğini koruyacaktır.

3-Dava Açma Süresi Nedir?

Evliliğin mutlak butlan nedeniyle iptali davası her zaman açılabilir. Bu davayı açmak için konulmuş bir hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi yoktur.

4-Mutlak Butlan Nedeniyle Evliliğin İptali Davasını Kim Açabilir?

Mutlak butlan nedeniyle evliliğin iptali davasını eş, ilgililer ve cumhuriyet savcısı açabilir. Her butlan sebebine göre davayı açabilecek kişilere yukarıda ayrıntısıyla değinilmiştir.

5-Mutlak Butlan Nedeniyle Evliliğin İptali Davasından Vazgeçilebilir mi?

Mutlak butlan nedeniyle evliliğin iptali davası açıldıktan sonra bu davadan vazgeçilmesi mümkün değildir.

6-Evlilik İptal Edilene Kadar Geçerli midir?

TMK 156. maddesine göre; “Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.”

Bu maddeden de anlaşılacağı üzere mutlak butlan sebebinin bulunması halinde evlilik kendiliğinden geçersiz hale gelmeyecek, iptal olmayacaktır. Evliliğin iptali ancak hakim kararıyla mümkündür.

Her ne kadar mutlak butlan sebebi bulunsa da iptal edilen evlilik, hakimin iptal kararına kadar geçerli bir evliliğin hüküm ve sonuçlarını doğuracaktır.

7-Evliliğin İptali Davasında Görevli Ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Evliliğin mutlak butlan nedeniyle iptali davasında, boşanmaya ilişkin hükümler uygulanacaktır. Bu nedenle bu davaya bakmakla görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Yetkili mahkeme ise, tarafların son altı aydır birlikte oturdukları yer ya da eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesidir.

Cumhuriyet savcısı veya ilgililer tarafından açılacak davada ise yetkili mahkeme genel yetki kurallarına göre davalının yerleşim yeri mahkemesidir.

Ankaranın başarılı ve deneyimli boşanma avukatlarından olan Avukat Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi olarak bu yazımızda, mutlak butlan sebebiyle evliliğin iptali konusu ele alınmıştır. Tarafların hak kaybına uğramaması ve bu zorlu süreci daha iyi atlatabilmeleri için eşler arasındaki uyuşmazlıkların alanında uzman avukatlarla birlikte gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu aşamada Ankara Boşanma Avukatı Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi bilgi ve tecrübesiyle hukuki sorunlarınızın çözümünde danışmanınız ve desteğiniz olacaktır.