EŞİN MİRAS HAKKI

1-Eşler Birbirine Mirasçı Olur mu?

Evlilik birliği devam ederken eşlerden birinin ölmesi halinde sağ kalan eş ölenin yasal mirasçısı olmaktadır. Eşin, ölen eşin mirasçısı olabilmesi için;

1-Eşlerin aralarında geçerli, resmi bir evlilik bulunması gerekmektedir.

Yani resmi nikah olmadan birlikte yaşayanlar ya da dini nikahla evliymiş gibi yaşayanlar birbirlerine yasal mirasçı olamaz.

2-Ölüm anında eşler arasındaki evlilik birliğinin devam ediyor olması gerekmektedir.

Yani ölüm tarihinde, eşlerin aralarındaki evlilik birliği boşanma, evliliğin mutlak ( Bknz: Mutlak Butlan Sebebiyle Evliliğin İptali ) veya nispi butlanı, evliliğin feshi veya gaiplik ( Bknz: Gaiplik Nedir? ) gibi nedenlerle sona ermişse sağ kalan eş, ölen eşin mirasçısı olamayacaktır.

Zira Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 181/1. maddesine göre “ Boşanan eşler, bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça, kaybederler.”

Burada önemli olan evliliğin sona ermesi için boşanma, evliliğin mutlak veya nispi butlanı, evliliğin feshi veya gaiplik davalarının açılması değil, bu davalar sonucunda verilen kararın kesinleşmesidir.

Boşanma kararının kesinleşmesi ile birlikte eşler birbirlerine bu sıfatla mirasçı olamazlar ve boşanmadan önce birbirleri lehine yaptıkları ölüme bağla tasarruflardan kaynaklanan hakları kaybederler. Boşanma kararının kesinleşmesi ile birlikte eşler artık birbirlerine mirasçı olmaz.

Ancak boşanma davası devam ederken eşlerden birisi ölürse, evlilik boşanma ile değil ölüm ile sona ereceğinden eşler birbirinin yasal mirasçısı olur. Aynı şekilde evlilik ölüm nedeniyle sona erdiğinden eşlerin birbirleri lehine yaptıkları ölüme bağlı tasarruflar geçerliliğini korur.

Yani boşanma davası devam ederken eşlerden birisi ölürse, sağ kalan eş ölen eşin mirasçısı olacaktır. Yahut eşler arasında görülen boşanma davası sonuçlanmış ve eşlerin boşanmalarına karar verilmiş ancak boşanma kararı kesinleşmeden eşlerden birisi ölürse, sağ kalan eş ölen eşin mirasçısı olacaktır.

Burada TMK’nun 181/2. maddesi önem taşımaktadır. Bu maddeye göre “Boşanma davası devam ederken, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.” Bu düzenleme ile ölen eşin mirasçılarına, boşanma davasına devam etmek ve sağ kalan eşin kusurunu ispatlamak suretiyle sağ kalan eşin yasal mirasçılık hakkının engellenmesi olanağı tanınmıştır. Bu konunun ayrıntılarına ilgili yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Mahkeme tarafından eşlerin ayrılığına karar verilmesi mümkündür. Mahkeme tarafından ayrılık kararı verilmesinden sonra eşlerden birisi ayrı yaşadıkları dönemde ölürse sağ kalan eş ölen eşe mirasçı olacaktır. Çünkü ayrılık kararı evlilik birliğini sonlandıran bir karar değildir. Ayrılık süresince de evlilik devam ettiği için eşler birbirlerine mirasçı olacaktır.

2-Sağ Kalan Eşin Miras Payı Ne Kadardır?

Sağ kalan eş mirasın ne kadarını alır, eş mirasın kaçta kaçını alır, eşin miras payı, yüzdesi nedir soruları insanların çokça merak ettiği konular arasında yer almaktadır. Bu sorunun cevabı her durumda aynı değildir, eşin kimlerle birlikte mirasçı olarak kaldığına göre değişmektedir. Yani sağ kalan eşin miras payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişmektedir.

Sağ kalan eşin miras payı TMK’nun 499. maddesinde “- Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre mirasbırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur: 1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri, 2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı, 3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.” şeklinde düzenlenmiştir.

Bu maddeye göre sağ kalan eşin miras payı şu şekildedir:

-Sağ kalan eş ölenin altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte birini alacaktır. Mirasbırakının altsoyundan anlaşılması gereken, ölenin çocukları, çocuğu ölmüşse onun da çocuklarıdır. Örneğin; ölenin üç çocuğu var ise eşin miras payı 1/3, çocukların her birinin miras payı 1/3 olacaktır.

-Sağ kalan eş ölenin ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısına hak kazanacaktır. Ancak ölenin anne ve babasının mirastan pay alabilmesi için ölenin altsoyunun olmaması gereklidir. Ölenin çocuğu, çocuğunun çocuğu yoksa ve ölenin eşiyle birlikte anne ve babası var ise sağ kalan eş mirasının yarısını alacaktır. Anne veya babadan biri ölmüş ise ölenin kardeşleri var ise onlar da mirastan pay alacaktır. Örneğin; eş çocuğu olmadan ölmüş ve geriye eşi, annesi ve babası kalmış ise eşin miras payı ½ annenin miras payı ¼ babanın miras payı ¼ olacaktır.

-Sağ kalan eş ölenin büyük anne ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamına hak kazanacaktır. Ancak ölenin büyük anne ve büyük babasının mirastan pay alabilmesi için ölenin altsoyunun olmaması, anne baba ve kardeşlerinin olmaması gereklidir. Örneğin; tek çocuk olan ölen eş, çocuksuz olarak ölmüş ve anne babası da hayatta değilse, geriye sağ kalan eş dedeler ile nineler onlar da ölmüşse çocukları mirastan pay alacaktır. Bu durumda eşin miras payı ¾ tür. Ancak ölenin bu akrabaları da yoksa eş mirasın tamamını alacaktır.

3-Aile Konutunun Sağ Kalan Eşe Bırakılması

TMK’nun 652. maddesine göre “Eşlerden birinin ölümü hâlinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir”.

Bu madde gereğince sağ kalan eşin miras hakkına mahsuben aile konutu olarak yaşadıkları ev ve evde bulunan eşyalar üzerindeki mülkiyet hakkının kendisine bırakılmasını talep etme hakkı vardır. Bu konudaki ayrıntılı bilgiye ilgili yazımızdan ulaşabilirsiniz.

4-Mirasın Reddi

Yasal veya atanmış mirasçıların kendilerine kalan mirası kabul etmeme yönündeki beyanına mirasın reddi denir.

Mirasın reddi süresi, mirasbırakanın ölüm tarihinden itibaren 3 aydır.

Sağ kalan eşin, ölen eşin vefat etmesinden itibaren 3 ay içerisinde ölenin son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak mirası reddetmesi mümkündür.

Benzer şekilde ölenin diğer mirasçılarının da mirası reddetme hakkı mevcuttur.

TMK’nun 613. maddesine göre “Altsoyun tamamının mirası reddetmesi hâlinde, bunların payı sağ kalan eşe geçer.”. Yani bu durumda alt soyun miras yapı da eşe geçer ve eş tüm mirasa hak kazanır.

Mirası reddeden eş, ölüm nedeniyle kendisine SGK’dan bağlanan maaşı alabilir mi? Mirasın reddi durumunda da sağ kalan eş, eşinin ölmesi nedeniyle kendisine SGK’dan bağlanan maaşı almaya devam eder. Mirasın reddi dul ve yetim maaşı almaya engel değildir. SGK’dan bağlanan maaş mirasa dahil olmadığı için mirası reddetmek maaş almayı engellemez. Bezer şekilde SGK’dan bağlanan maaşın alınmasın mirasın kabul edildiği anlamına gelmez mirası reddetmeye engel olmaz.

Ankaranın başarılı ve deneyimli boşanma avukatlarından olan Avukat Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi olarak bu yazımızda, eşin miras hakkı konusu ele alınmıştır. Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi halinde eşin miras hakkının ne olacağı duruma göre değişkenlik göstermektedir. Tarafların hak kaybına uğramaması için işlemlerin ve bu konudaki davaların alanında uzman avukatlarla birlikte gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu aşamada Ankara Boşanma Avukatı Esra Demirel ve Demirel Hukuk Ofisi bilgi ve tecrübesiyle hukuki sorunlarınızın çözümünde danışmanınız ve desteğiniz olacaktır.